So sánh đặc điểm lâm sàng giữa DTD type 1 (thiếu niên), DTD type 2 và DTD LADA

Đặc điểm DTD Type 1 DTD Type 2 LADA (DTD type 1,5)
Tính chất khởi phát, tuổi và chẩn đoán Thường khởi phát nhanh, trong vòng nhiều ngày đến nhiều tuần.Xảy ra từ trẻ em đến thanh niên, thường ở tuổi 25 hay thấp hơn, tỉ lệ cao nhất từ tuổi teen đến tuổi 20. Thường xảy ra trong thời gian dài (nhiều tháng hoặc nhiều năm). Dấu hiệu báo trước nguy cơ bao gồm kháng ngự insulin, tiền tiểu đường, DTD thai kỳ, béo phì, PCOS, và Hội chứng chuyển hoá.Thường xảy ra ở tuổi trung niên tuy rằng DTD type 2 có thể khởi phát ở tuổi trẻ đến tuổi trưởng thành. Thưởng biểu hiện như DTD  type 2 với phá huỷ tuyến tuỵ xảy ra từ từ trong nhiều năm.Không xảy ra ở trẻ em. Thường gặp ở người lớn từ 35-40 nhưng cũng có thể xảy ra ở người trẻ khoảng 25 tuổi.
Gen, yếu tố thúc đẩy & yếu tố góp phần Ngoại trừ trường hợp vô căn, DTD type 1 liên quan đến các yếu tố về gen và yếu tố thúc đẩy của môi trường chung quanh, thường do phơi nhiễm một loại virus.Nhiều người mang gen DTD type 1 nhưng không bao giờ mắc bệnh. Yếu tố di truyền. Một số bệnh lý có khuynh hướng lưu hành theo gia đình: DTD type 2, PCOS, hội chứng chuyển hoá, và viêm giáp  Hashimoto.Yếu tố thường gặp khởi phát cho DTD type 2 là lối sống ít vận động và béo phì, nhất là khi trọng lượng tập trung ở hông và bụng. Yếu tố di truyền và yếu tố thúc đẩy từ môi trường được nghi là nguyên nhân gây DTD LADA.Trọng lượng cơ thể không là yếu tố chỉ điểm cho DTD LADA (bệnh nhân thường có trọng lượng trung bình hoặc gầy).

 

Tiền sử gia đình thường không có ai bị DTD type 2.

Di truyền & các chỉ điểm khácICA (kháng thể tế bào tiểu đảo=islet cell antibodies)

 

IAA (kháng thể tự miễn insulin=insulin autoantibodies)

IA2 (kháng nguyên tiểu đảo 2=islet antigen 2)

GAD (GAD65-AAGAD)

IgA (suy giảm)

HLA

ICA – Tìm thấy ở 80% các trường hợp mới;  có thể dương tính nhiều năm trước khi khởi phát bệnhIAA – thường được phát hiện

 

GAD – có, nhưng thường hiện diện ở người lớn nhiều hơn ở trẻ em

IA2 – Tìm thấy ở 50-70% tất cả các trường hợp DTD type 1 mới chẩn đoán(8)

IgA – tần xuất cao hơn so với dân số chung(7)

HLA – có

C-peptides – thấp

ICA – khôngIAA – không

 

GAD – hiếm gặp, nếu hiện diện có thể là chỉ điểm cho LADA và/hoặc dự báo cho lệ thuộc insulin trong tương lai

IgA – tần xuất cao hơn so với quần thể dân số không DTD (một nghiên cứu cho thấy 36% bệnh nhân DTD type 2 có mức độ IgA cao)

IA2 – không(15)

HLA – không

C-peptides – trung bình-cao

GAD – rất thường gặp so với DTD thể thiếu niên.  80% bệnh nhân được chẩn đoán lúc đầu là DTD type 2 nhưng xét nghiêm GAD dương tính sẽ tiến triển đến lệ thuộc insulin trong vòng 6 năm.HLA – có, thường gặp

 

ICA – dương tính giúp phân biệt giữa LADA và DTD type 2.

IAA – có, thường gặp

IA2 – thường gặp (bệnh nhân có cả GAD lẫn IA2 tiến triển đến lệ thuộc insulin nhanh hơn)

IgA – tần xuất cao hơn so với quần thể dân số không DTD

C-peptides – thấp

Đặc điểm khi chẩn đoán Thường gặp DTD ceton acid (DKA), sút cân gần đây, bệnh nhân thường gầy.DTD Type 1 thường được chẩn đoán khi đã có 80-90% tế bào beta đảo tuỵ bị phá huỷ , tăng đường huyết và DTD acid ceton (DKA) đã xảy ra. (Điều này diễn ra nhanh) Có thể không được chẩn đoán trong một thời gian dài. Thường được chẩn đoán khi đo đường huyết. Bệnh nhân thường thừa cân và đã sẵn có các rối loạn chuyển hoá (ví dụ PCOS, tiền DTD).Những báo cáo gần đây cho thấy có sự gia tăng các trường bệnh nhân gầy bị DTD type 2. Có thể không được chẩn đoán trong một thời gian dài, sau đó được nhận diện là DTD  type 2 không liên quan với béo phì.Các bệnh nhân DTD LADA  thường không cần dùng insulin ở giai đoạn khởi phát.

 

Lượng  C-peptide thấp

Điều Trị DTD Type 1 cần được cung cấp insulin mỗi ngày và xét nghiệm đường huyết  để kiểm tra phát hiện các biến chứng Trong nhiều trường hợp DTD type 2 mới phát hiện, chỉ cần thực hiện những thay đổi về lối sống cũng đủ để kiểm soát bệnh.  Có thể dùng các loại thuốc DTD dạng uống.Dù những bệnh nhân DTD type 2 có thể hưởng được ích lợi, chỉ có  40% được dùng insulin.  Trong số này không thể biết được ai là người đang bị LADA. Sulfonylureas lúc đầu có thể có ích cho một số bệnh nhân nhạy cảm với insulin, nhưng sẽ không ngăn chặn hoặc trì hoãn diễn tiến của DTD LADA. Dùng metformin & sulfonylureas để điều trị cho bệnh nhân LADA có thể gây ra những rối loạn chuyển hoá nghiêm trọng.
Tiên lượng và biến chứng (xem phần ghi chú) DTD Type 1 không thể điều trị dứt điểm được. Chú ý duy trì đường huyết cẩn thận là yếu tố then chốt để  giảm nguy cơ biến chứng DTD. Tiền DTD có thể đảo ngược được nhưng một khi khởi phát DTD type 2 thì tình trạng không thể hồi phục được nữa.  Cần thay đổi về lối sống để đề phòng các biến chứng của DTD. Thêm nhiều bệnh nhân DTD type 2 bị cắt cụt chi so với bệnh nhân DTD type 1.  Bệnh không thể trị dứt điểm được. Đa số bệnh nhân DTD LADA cuối cùng sẽ phải dùng đến insulin.  Duy trì đường huyết trong giới hạn bình thường sẽ  giảm nguy cơ biến chứng kết hợp với DTD. Không thể trị dứt điểm được.
Tỉ lệ mắc bệnh trong dân số Âu Mỹ Mỹ – 367.069Canada – 40.634

 

Anh – 75.338

Mỹ – 17.273.847Canada – 1.912.227

 

Anh- 3.545.335

20% bệnh nhân được chẩn đoán DTD type 2 có thể bị LADA, tương ứng với 5-10% quần thể dân số DTD ở Mỹ, một con số tương đương với DTD type 1.

Ghi chú:

Các biến chứng của DTD LADA, type 1, và type 2 đều bao gồm tăng nguy cơ bệnh lý thần kinh do đái tháo đường, bệnh lý võng mạc DTD, mù mắt, nhiễm trùng vết thương mãn tính, cắt cụt chi, suy thận, biến chứng tim mạch, các rối loạn về tính dục và tiểt niệu, đau cứng vai, và các vấn đề của thai kỳ. DTD Type 1 và LADA có nguy cơ nhiễm acid ceton do tăng đường huyết cao hơn DTD type 2, tuy nhiên cả 3 type đều có nguy cơ nhiễm toan lactic do tăng đường huyết. Những bệnh nhân dùng metformin càng có nguy cơ nhiễm toan lactic cao hơn nữa.

TÓM TẤT VỀ DTD LADA, SO SÁNH VỚI DTD TYPE 1 (THIẾU NIÊN) VÀ DTD TYPE 2

– Khởi phát” DTD type 1 khởi phát nhanh, ở lứa tuổi trẻ hơn so với  DTD LADA.  Cả DTD LADA lẫn DTD type 2 đều khởi phát chậm, trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.

– Tiền Sử gia đình: Thường không có tiền sử DTD type 2 trong gia đình của bệnh nhân DTD LADA.

– Kháng thể: Bệnh nhân DTD type 1 và DTD LADA thường có xét nghiệm dương tính đối với một số kháng thể không hiện diện trong DTD type 2 (xem bảng ở trên).

– Kháng thể GAD (GAD antibodies):  Bệnh nhân DTD LADA thường có xét nghiệm dương tính với kháng thể GAD, trong khi đối với DTD type 1 các kháng thể này thường thấy ở người lớn nhiều hơn là ở trẻ em.[2]

– Nhạy cảm với Insulin (Insulin sensitivity): Bệnh nhân DTD LADA không đề kháng với insulin (ngược lại, còn có thể nhạy cảm với insulin), khác với DTD type 2 và tiền DTD.

– Lối sống và thừa cân: DTD Type 2 có thể khởi phát như hậu quả của lối sống ít vận động và thừa cân (nhất là khi trọng lượng dư thừa tập trung ở vùng trung tâm, hoặc ở những người có dáng hình ” quả táo “).  Các yếu tố này không được xem là yếu tố góp phần trong khởi phát DTD type 1 hoặc DTD LADA. Các bệnh nhân DTD  LADA thường có trọng lượng cơ thể trung bình hoặc thấp.

– Điều trị: Mặc dù DTD LADA trong giai đoạn đầu có thể đáp ứng với các phương pháp điều trị dùng cho DTD type 2 (lối sống và thuốc men), việc này cũng không làm ngưng hay trì hoãn diễn tiến của sự phá huỷ tế bào beta, và những bệnh nhân DTD LADA cuối cùng rồi cũng sẽ trở nên lệ thuộc insulin.

– Tiên lượng:  Khoảng 80% của tất cả số bệnh nhân được chẩn đoán ban đầu là DTD type 2, những người có các kháng thể GAD sẽ trở nên lệ thuộc insulin trong khoảng thời gian 6 năm.  Những người có cả kháng thể GAD lẫn kháng thể IA2 sẽ lệ thuộc insulin sớm hơn. DTD LADA xảy ra chậm, nhưng kết cuộc sẽ diễn tiến đến lệ thuộc insulin.

BS. ĐỒNG NGỌC KHANH –  BV Đa Khoa Hoàn Mỹ Sài Gòn biên soạn

Tham khảo: LADA Support Group

http://hoanmysaigon.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1897&Itemid=109

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: