Amidan và VA

VA là tên tắt từ tiếng Pháp Végétations Adénoides, Việt Nam gọi đây là sùi vòm họng. Nó là tổ chức bao gồm nhiều tế bào bạch cầu. Khi thở vào, không khí vào mũi, qua VA rồi mới vào phổi. Bình thường VA chỉ dày khoảng 4-5 mm, không cản trở đường thở. VA tuy rất mỏng, nhưng xếp theo hình lá nên diện tiếp xúc với bên ngoài rất rộng.

VA có từ lúc trẻ mới sinh nhưng rất nhỏ. Từ 6 tháng tuổi, nó phát triển dần theo nhiệm vụ miễn dịch. Đến 9-10 tuổi, VA teo dần và chỉ còn dấu vết ở tuổi dậy thì.

Nhiệm vụ của VA là nhận diện vi khuẩn để tạo ra kháng thể, tiêu diệt vi khuẩn khi chúng tái xâm nhập. Nó cùng một số tổ chức khác cùng nhiệm vụ miễn dịch tạo thành một vòng (gọi là vòng Waldeyer), gồm VA, amidan vòi, amidan hầu, amidan lưỡi. Vòng này bao chung quanh đường thở và đường ăn. Tất cả các vi khuẩn vào từ mũi và từ miệng đều phải xuyên qua nó.

Không khí chứa vi khuẩn vào mũi, đi ngang qua VA trước khi vào phổi. Vi khuẩn sẽ bám vào VA dễ dàng nhờ diện tiếp xúc rộng của nó. Các tế bào bạch cầu chực sẵn, “bắt” vi khuẩn và lôi chúng vào sâu để nhận diện và tạo kháng thể. Kháng thể này được nhân rộng và tỏa đi khắp nơi, nhiều nhất là ở vùng mũi họng. Khi vi khuẩn tái xâm nhập, chúng sẽ tự động vô hiệu hóa vi khuẩn và tiêu diệt ngay.

Do thường xuyên tiếp xúc với vi khuẩn nên VA hay bị viêm, nhưng rất nhẹ. Khi sức đề kháng suy yếu, vi khuẩn tràn ngập quá nhiều sẽ xâm nhập toàn bộ VA. Lúc này nếu bạch cầu không đủ sức “bắt” tất cả vi khuẩn, chúng sẽ bám và cư trú tại VA, sinh sôi nảy nở và gây viêm bệnh lý. Khi đó, trẻ sẽ bị sốt, có khi rối loạn tiêu hóa (nôn trớ, tiêu chảy, đau bụng…) và động kinh.

Nếu viêm kéo dài, thể tích của VA sẽ tăng lên và ngăn cản không khí ra vào, khiến trẻ bị nghẹt mũi. Lượng nước có ở mũi không được bốc hơi, đọng lại ngày càng nhiều và chảy ra phía trước, gây chảy mũi trong. Nếu tình trạng nghẹt mũi kéo dài, vi khuẩn cộng sinh trong mũi sẽ trở thành vi khuẩn gây bệnh. Nước mũi trong trở thành nước mũi đục và chảy ra rất nhiều, sau đó nước mũi trở thành màu xanh.

Viêm VA còn có thể làm bít tắc lỗ thông vào tai giữa, gây viêm tiết dịch.

Nếu VA to, không khí vào ít, không cung cấp đủ ôxy cho cơ thể, trẻ sẽ trở nên lờ đờ, ngủ không ngon dẫn đến mệt mỏi.

Viêm VA có thể dẫn đến các biến chứng như viêm mũi, xoang, tai, amiđan, thanh quản. Nếu viêm lâu, trẻ thở bằng miệng, mũi ít được sử dụng nên qua nhiều năm chóp mũi trở nên nhỏ hơn, xương hàm trên phát triển kém, răng hàm trên mọc lởm chởm. Cằm có vẻ nhô ra và to hơn. Đó là vẻ mặt đặc trưng của trẻ viêm VA.

Khi nào nên nạo?

VA có nhiệm vụ rất quan trọng và cần thiết cho cơ thể; do đó không nên nạo bừa bãi. Chỉ nạo VA trong các trường hợp sau:

  • VA quá to, gây khó thở và viêm mũi.
  • VA quá to, gây nghe kém, viêm tai giữa cấp.
  • Có một trong các biến chứng sau: Viêm amiđan, viêm thanh quản cấp, rối loạn tiêu hóa, không tăng trọng.

Nạo VA là thủ thuật đơn giản, có thể tiến hành nhanh gọn trong vài phút, ít gây biến chứng, thời gian hậu phẫu ngắn.

Nói ngay sau khi cắt amiđan

Sau khi cắt amiđan bằng phương pháp Coblator, trẻ có thể nói chuyện, ăn uống bình thường được ngay.

Không phụ thuộc độ tuổi, trẻ nên cắt amiđan vào độ tuổi nào. Nên chọn phương pháp nào để an toàn, ít chảy máu, thời gian phẫu thuật ngắn? Đó là mối quan tâm hàng đầu của những phụ huynh. Cắt amiđan hoàn toàn không phụ thuộc vào tuổi. Trên thế giới, đã có trường hợp cắt amiđan nhỏ tuổi nhất là 06 tháng và trường hợp lớn tuổi nhất là 65 tuổi. Ở trẻ em, chỉ định này thường đặt ra khi trẻ có vấn đề tắc nghẽn (có hội chứng ngưng thở, giật mình, quấy khóc, đái dầm…).

Trẻ bị viêm amiđan tái phát nhiều lần trong năm làm ảnh hưởng nhiều đến học tập, sức khỏe và tài chính cũng được bác sĩ chỉ định cắt amiđan. Nếu không cắt, viêm amiđan không những ảnh hưởng đến cuộc sống mà còn có thể biến chứng như viêm phế quản phổi, viêm cơ tim do vi trùng ở amiđan, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ. Cụ thể, trẻ chậm lớn, kém ăn, hay bị nôn ói do amiđan to dễ kích thích. Ngoài ra, còn có những chỉ định cắt amiđan tuyệt đối như trong trường hợp nghi bị ung thư, hoặc những chỉ định rất nhỏ như hôi miệng do amiđan có nhiều ngách lắng đọng lại thức ăn, sỏi amiđan, nấm amiđan… “Trẻ có nhu cầu cắt amiđan, nạo VA có thể được bác sĩ khám trước đó và lên lịch mổ trong dịp hè để không ảnh hưởng đến việc học tập của trẻ. Đối với VA, bác sĩ chỉ định nạo bộ phận này bị viêm nhiễm tái phát nhiều lần, gây biến chứng viêm tai giữa.”

Không phải kiêng ăn, kiêng nói, cắt amiđan không hề ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch của trẻ. Hiện nay, tại TP.HCM, có 4 phương pháp cắt amiđan. Phương pháp cổ điển là dùng dao, kéo và thòng lọng, nhưng cách này có nhược điểm là bệnh nhân mất nhiều máu. Cách dùng dao điện đơn cực hoặc lưỡng cực có ưu điểm là không chảy máu, nhưng gây bỏng và tổn thương mô xung quanh nhiều vì nhiệt độ cao khoảng 4000C. Nếu dùng dao siêu âm Harmonic scalpel thì ít gây bỏng hơn (nhiệt độ khoảng 700C). Cắt amiđan bằng Coblator được xem là phương pháp ưu việt nhất hiện nay vì ít gây bỏng nhất (nhiệt độ khoảng 700C) và ít tổn thương mô xung quanh. Đặc biệt, sau khi cắt amiđan, trẻ có thể nói chuyện, ăn uống bình thường được ngay. Mặc dù vậy, các bác sĩ vẫn khuyên không được la hét lớn và nằm viện thêm 1 ngày để theo dõi. Ngoài ra, trẻ cần có chế độ ăn uống đặc biệt: kiêng các thức ăn cứng, nóng, chua, cay. Nên ăn các thức ăn: lỏng, nguội, mềm trong vòng 15 ngày đầu để tránh chảy máu sau mổ.

Thời gian thực hiện một ca phẫu thuật amiđan bằng phương pháp Coblator chỉ mất 30 phút. Do được chụp thuốc mê để cắt nên khi cắt xong, các bé rất thoải mái, không có cảm giác sợ hãi. Thông thường, sau khi làm hết các xét nghiệm, bác sĩ sẽ hẹn bệnh nhân đến nhập viện trước một ngày; sáng hôm sau bệnh nhân sẽ được xếp lịch mổ. Phẫu thuật thường được tiến hành vào buổi sáng. Không cắt amiđan sau 16 giờ chiều vì thời điểm này khó cầm máu.

http://taimuihongsg.annetco.info/vie/layout/set/print/Kien-thuc/Cac-benh-ve-Hong/Amidan-va-VA#top

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: